İlk C Programı

Program 1.1: Derlendikten sonra ekrana 'Merhaba Dünya!' yazar

01:  02:  03:  04:  05:  06:  07:  

/* ilk.c: ilk C programi */ #include <stdio.h>  main() {    printf("Merhaba Dünya!\n"); }

/* ... */

Programda, 1. satırda /* ... */ sembolleri görülmektedir. Bu ifadeler arasında yazılan herhangi bir metin, işlem vb. satırlar, derleyici tarafından işlenmez (değerlendirilmez). Yani /* */ ifadeleri açıklama operatörüdür.

 

NOT Açıklama operatörü olarak C++ tarzı iki-bölü (//) de kullanılmaktadır. Günümüzde birçok C derleyicisi // operatörünü desteklemektedir. Bu operatörü kullanmadan önce derleyicinizin bu operatörü desteklediğinden emin olun. /* Bu satırlar derleyici tarafından değerlendirilmez. Ayrıca programın C tarzı çalışma hızını da değiştirmez. */ // Bu satırlar derleyici tarafından // değerlendirilmez. Ayrıca programın C++ tarzı // çalışma hızını da değiştirmez.

#include <stdio.h>

2. satırdaki #include deyimi, programda eklenecek olan başlık dosyanını işaret eder. Bu örnekte verilen başlık dosyası (header file) stdio.h dir. #include <stdio.h> ifadesi stdio.h dosyasının derleme işlemine dahil edileceğini anlatır[1]-[2]. Bu dosyalardan, Bölüm 20'de tekrar bahsedilecektir.

 

main()

4. satırdaki main() özel bir fonksiyondur. Ana program bu dosyada saklanıyor anlamındadır. Programın yürütülmesine bu fonksiyondan başlanır. Dolayısıyla her C programında bir tane main() adlı fonksiyon olmalıdır.

 

printf()

6. satırdaki printf() standart kütüphane bulunan ekrana formatlı bilgi yazdırma fonksiyondur. stdio.h dosyası bu fonksiyonu kullanmak için program başına ilave edilmiştir. Aşağıda printf() fonksiyonunun basit kullanımı gösterilmiştir.

 

Örnek kullanım şekli			Ekranda yazılacak ifade
printf("Element: Aluminyum");			Element: Aluminyum
printf("Atom numarası = %d",13);			Atom numarası = 13
printf("Yoğunluk = %f g/cm3",2.7);			Yoğunluk = 2.7 g/cm3
printf("Erime noktası = %f derece",660.32);			Erime noktası = 660.32 derece

Daha fazla bilgi için bkz. Bölüm 4.

1.4   Başlık Dosyaları

C dilinde bir program yazılırken, başlık dosyası (header file) olarak adlandırılan bir takım dosyalar #include önişlemcisi kullanılarak program içine dahil edilir. C kütüphanesinde bulunan birçok fonksiyon, başlık dosyaları içindeki bazı bildirimleri kullanır. Bu tür dosyaların uzantısı .h dir. ANSI C'deki standart başlık dosyaları şunlardır:

  assert.h    locale.h     stddef.h
  ctype.h     math.h       stdio.h
  errno.h     setjmp.h     stdlib.h
  float.h     signal.h     string.h
  limits.h    stdarg.h     time.h

Bir çok C derleyicisinde yukarıdakilere ek olarak tanımlanmış başlık dosyaları da vardır. Bunlar derleyicinin yardım kısmından veya derleyicinin kullanım kılavuzundan öğrenilebilir. Ayrıca Bkz. Bölüm 20

ilk.c programında kullanılan başlık dosyası stdio.h, #include <stdio.h> ifadesi ile derleme işlemine dahil edilmiştir. stdio.h standard giriş/çıkış (STandarD-Input-Output) kütüphane fonksiyonları için bazı bildirimleri barındıran bir dosyasıdır. Programda kullanılan printf() fonksiyonunu kullanmadan önce bu başlık dosyası programın başına mutlaka ilave edilmelidir. Aksi halde derleme esnasında

  undefined reference to _printf

1.5   Kaynak Kodunun Derlenmesi

C programları veya kaynak kodları (source code) uzantısı .c olan dosyalarda saklanır. Kaynak kod, bir C derleyicisi (C compiler) ile nesne koduna (object code) daha sonra uygun bir bağlayıcı (linker) programı ile işletim sistemininde çalıştırılabilen (executable) bir koda dönüştürülür. Derleme işlemi ayrıntılı olarak Bölüm 22'de anlatılmıştır. Bazı işletim sistemleri ile kullanılan C Derleyicileri ve bu derleyicilerde ilk.c programının komut satırında nasıl derleneceği Tablo 1.1'de verilmiştir. Eğer ismi geçen derleyicinin bir editörü varsa ilk.c bu editör de derlenebilir.

Tablo 1.1: İşletim sistemleri, bazı derleyiciler ve derleme komutları

Bunların dışında, komut satırını kullanmadan, kodlarınızı Windows ortamında çalışan GCC tabanlı DevC++ veya Salford Plato3 derleyicileri ile derlemek mümkün. Bu tip derleyicilerde hata ayıklama işlemini kolaylaştırmak için kodlar farlı renkte gösterilir. Fakat program çıktıları için kullanılan ekran klasik DOS ekranıdır. Şekil 1.1 ve 1.2"de bu programların ekran görüntüleri verilmiştir.

Şekil 1.1: DevC++ derleyicine ait editör. Derleme ve çalıştırma işlemleri araç çubuğu üzerindeki butonlarla yapılır.

Şekil 1.2: Silverfrost Salford (Plato3) derleyicine ait editör. Derleme, bağlama ve çalıştırma işlemleri araç çubuğu üzerindeki butonlarla yapılır.

Derslerimizde kullanılan kaynak kodları, Turbo C ve GCC derleyicileri ile komutsatırında derlenmiştir. Turbo C derleyicisi isteğe bağlı editörden veya komut satırından derlenebilir. Editörü başlatmak için C:\TC> dizini altındaki TC.EXE dosyasının çalıştırılması yeterlidir. Şekil 1.3'de Turbo C editör ortamı gösterilmiştir.

Şekil 1.3: Turbo C derleyicisine ait editör. Derleme için F9, Derleme bağlama ve çalıştırma işlemleri için CTRL+F9 tuş kombinasyonu kullanılabilir..

ilk.c nin Borland Turbo C ve GCC Programları ile derlenmesi ve çalıştırılması:

C:\TC> tcc ilk.c C:\TC> ilk.exe 

$ gcc ilk.c -o ilk $ ./ilk 

ilk.c nin çıktısı:

ÇIKTI

   Merhaba Dünya!